شنبه, 27 بهمن,1397
fa-IRen-US
Menu

معرفی استان قزوین

استان قزوین از قدیمی ترین حوزه های تمدن ایران زمین می باشد و بر اساس یافته های باستان شناسان سابقه سکونت در آن به 10 هزار سال می رسد. برخورداری از غنای تاریخی و فرهنگی و نیز طبیعت زیبا و مناظر بهشت گونه، جایگاه رفیعی را در میان استان های کشور به این استان داده است به گونه ای که لقب باب الجنه یا دروازه بهشت را به خود اختصاص داده است.

استان قزوین دارای مزیت های اقتصادی قابل توجهی می باشد. از جمله این مزیت ها می توان وجود شهرک های صنعتی با امکانات زیربنایی مناسب، بالا بودن امنیت سرمایه گذاری در این استان نسبت به سایر نقاط کشور، نزدیکی به تهران، وجود مراکز آموزش عالی متعدد و معتبر در سطح بین المللی، وجود آثار تاریخی، مذهبی و گردشگری متعدد، برخورداری از زیربنای سازمان یافته شبکه های حمل و نقل و سوخت و انرژی اشاره کرد. همچنین استان قزوین در شبکه مواصلاتی کشور به عنوان پیوند دهنده پایتخت با غرب و شمال غربی کشور و بخصوص بدلیل قرارگیری روی محور ترانزیتی تهران-اروپا از موقعیت بسیار ممتازی برخوردار است. سابقه تاریخی صنعت در استان باعث گردیده است این استان بعنوان یکی از قطبهای صنعتی مطرح در کشور، همواره سهم قابل قبولی از صنعت کشور را به خود اختصاص دهد. علی رغم اینکه استان قزوین سهم ناچیز و اندکی را از جمعیت و مساحت کشور داراست، پتانسیل های مربوط به آب و خاک دشت قزوین موجب رونق فعالیتهای کشاورزی شده و این استان در زمینه دامپروری و پرورش طیور نیز از موقعیت ممتازی درکشور برخوردار می باشد.

موقعیت جغرافیایی و تقسیمات کشوری

استان قزوین در نیمه شمالی ایران و با مساحتی معادل 15626 کیلومتر مربع کمتر از یک درصد از مساحت کشور را به خود اختصاص داده است. این استان از شمال به استانهای گیلان و مازندران، از غرب به استانهای همدان و زنجان، از جنوب به استان مرکزی و از شرق با استان های تهران و البرز محدود می¬گردد. بر اساس آخرین تقسیمات کشوری در سال 1395، این استان دارای 6 شهرستان (آبیک، آوج، البرز، بوئین زهرا، تاکستان و قزوین)، ٢5 شهر (قزوین، تاکستان، آبیک، بوئین زهرا، اقبالیه، محمدیه، الوند، اسفرورین، محمودآباد نمونه، خرمدشت، ضیا آباد، آوج، شال، دانسفهان، آبگرم، ارداق، معلم کلایه، رازمیان، کوهین، بیدستان، سگز آباد، شریفیه، خاکعلی، سیردان)، 19 بخش، ۴6 دهستان و 1150 آبادی است.

ویژگی های طبیعی و اقلیمی

استان قزوین متشکل از سه منطقه متمایز و مشخص کوهستانی، کوهپایه ای و دشتی است و مناطق کوهستانی به صورت کمربند ناپیوسته ای، نواحی شمالی، جنوبی و غربی آن را تحت پوشش خود قرار داده است. این استان دارای آب و هوای متنوعی در طیف بیابانی، سرد و معتدل کوهستانی و گرم و نیمه مرطوب است. سیستم های هوایی موثر در استان شامل سیستم غربی و مدیترانه ای که بیشترین عامل بارندگی در استان را تشکیل می دهد و سیستم پرفشار شمال که عامل سردی و رطوبت می باشد. در این استان دو جریان باد وجود دارد: جریان شمالی که از شمال غرب در جهت جنوب شرق می وزد و به باد (مه) معروف است جریان دیگر باد (شره) می باشد که از جنوب شرق در جهت شمال-غرب می وزد. مهمترین انواع آب و هوای استان عبارتند از آب و هوای سرد کوهستانی در نواحی شمالی و ارتفاعات جنوب غربی استان، آب و هوای معتدل در کوهپایه ها و دامنه ها، آب و هوای خشک تا نیمه خشک نواحی مرکزی دشت قزوین و بوئین زهرا و آب و هوای مرطوب گرمسیری در نواحی طارم و دره شاهرود.

جمعیت

بر اساس نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال های 1395 جمعیت استان قزوین 1،237،761 نفر با 397،165 خانوار می باشد که 1.59 درصد از جمعیت کل کشور را به خود اختصاص داده است و 51 درصد را مردان و 49 درصد را زنان تشکیل داده¬اند. از کل جمعیت استان 952،149 نفر (معادل 75 درصد) ساکن در نقاط شهری، 321،610 نفر (معادل 25 درصد) ساکن در نقاط روستایی هستند. بررسی توزیع فضایی جمعیت در سال 1395 نشان می دهد از مجموع جمعیت استان 50 درصد در شهرستان قزوین، 13.5 درصد در شهرستان تاکستان، 9.6 درصد در شهرستان بوئین زهرا، 19 درصد در شهرستان البرز، 3.4 درصد در شهرستان آوج و 7.4 درصد در شهرستان آبیک ساکن بوده اند. هرم سني جمعيت استان نیز نشان مي دهد كه 11.8 درصد جمعيت استان را گروههای سنی 34-20 تشكيل داده است.

بخش صنعت استان قزوین

استان قزوین با توجه به موقعیت ویژه جغرافیایی در همجواری با مرکز کشور و برخورداری از شبکه ارتباطی مناسب با تهران و قرارگرفتن در مسیر ترانزیتی اروپا از یکسو و اعمال قانون محدودیت احداث صنایع جدید در محدوه 120 کیلومتری تهران ازسوی دیگر از اواخر دهه چهل، با توسعه صنعتی شتابانی روبرو بوده و همواره از مکانهای مطلوب بخش خصوصی برای سرمایه گذاری بوده است؛ بطوریکه علیرغم سهم 0.96 درصدی از خاک کشور و سهم 1.6 درصد از جمعیت کشور، سهم ارزش افزوده صنعت استان از کل کشور 2.84 درصد و سهم سرمایه گذاری صنعت استان از کل کشور 4.2 درصد و به میزان 64 هزار میلیارد ریال می باشد.

تا پایان سال 1396 تعداد 3918 فقره واحد صنعتی دارای پروانه بهره برداری، با حجم سرمایه گذاری 64 هزار میلیارد ریال و اشتغال 159 هزار نفر در استان وجود داشته است. از این تعداد 668 واحد کارگاههای بزرگ صنعتی دارای بیش از 10 نفر کارکن می باشند که بسیاری از آنها در زمره کارخانجات منحصر بفرد در کشور، محسوب می شوند از این جمله می-توان واحدهای صنعتی ماشین سازی، شیشه فلوت فارسجین، نورد آرین فولاد، هفت الماس، آپادانا سرام، گروه بهمن، ماموت، هنکل، فارکوشیمی، تولی پرس،کاچیران ونیروی محرکه و دسترنج رضا بافت را نام برد.

این استان در تولید شیشه جام و فلوت،کاشی و سرامیک، شیشه دارویی و مظروف، صنایع شوینده، قطعات خودرو، تولید CD وDVD و چرخ خیاطی دارای توانمندی می¬باشد. محصولات صنعتی صادارتی استان پودر شوینده –آهن آلات و فولاد –نایلون و پلاستیک های رولی –انواع شیشه –کاشی و سرامیک ومفتول های مسی می باشد. مهم ترین کشور های هدف صادراتی قزوین کشورهای عراق، ترکیه، افغانستان ،ترکمنستان، پاکستان ،سوریه و آذربایجان هستند.

زیرساختهای صنعتی استان

سیاست استان در استقرار واحدهای صنعتی بر عدم استقرار پراکنده واحدهای صنعتی و هدایت آنها به سمت شهرکها و نواحی صنعتی قرار گرفته است. استان قزوین دارای 9 شهرک و 6 ناحیه صنعتی است که مساحت هر یک به ترتیب 4115 و 253 هکتار و مجموعاً 4368 هکتار می باشد؛ تعداد 634 واحد فعال و 490 طرح در آنها مستقر می باشند و در مجموع 1124 قرارداد تخصیص زمین منعقد گردیده است.

بخش معدن استان قزوین

در استان قزوین تاکنون 28 نوع ماده معدنی مختلف شناسایی شده است که از این میان، 21 ماده از جمله سیلیس، آلونیت، باریت، خاک صنعتی، دولومیت، نمک، زغال سنگ، بنتونیت، کائولین، فلدسپات، بوکسیت، سرب و روی، منگنز، آهن، مس، گرانیت، تراورتن، شن و ماسه، مرمریت، سنگ آهک، سنگ لاشه و سنگ گچ در حال بهره برداری می باشند. بر اساس آمار وزارت صنعت، معدن، تجارت، استان قزوین با ذخیره 200 میلیون تن و تولید 22 میلیون تن ماده معدنی، رتبه 29 کشور از لحاظ میزان ذخایر و رتبه 28 کشور از لحاظ میزان تولید را به خود اختصاص داده است. گروه مصالح ساختمانی با 58 درصد بیشترین و گروه فلزی با 3 درصد، کمترین میزان ذخیره استان را به خود اختصاص داده اند. بر اساس گروه بندی، مصالح ساختمانی 53 درصد، مواد معدنی غیر فلزی44 درصد (1206431 تن) ، سنگ های تزیینی و نما 1 درصد (17000تن) و مواد معدنی فلزی 2 درصد از تولیدات استان را شامل می شود.

 

بخش کشاورزی

محدویت منابع آب و خاک در کشور و استان موجب شده سیاستگذاری در بخش کشاورزی بر هدایت سرمایه گذاریها در این بخش به تولید محصولات کشاورزی در فضای گلخانه و بهره گیری از فن آوریهای پیشرفته که منجر به کمترین میزان استفاده از آب و خاک می¬شود، قرار گیرد. در حوزه باغبانی با توجه به استعداد منطقه در تولید محصولات باغی، توسعه باغات بویژه باغات انگور در منطقه تاکستان و زیتون در منطقه طارم توصیه می شود که فرصت های مناسبی برای سرمایه گذاری در صنایع وابسته به این محصول را فراهم می آورد. با توجه به تولید انواع محصولات باغی و زراعی در استان قزوین، فعالیت در حوزه های حمل و نقل و انبارداری جهت ارائه مناسب و به موقع این محصولات به بازارهای داخلی و جهانی از مهم ترین اولویتهای سرمایه گذاری است. ایجاد پایانه صادرات و واردات در مناطق تاکستان، بوئین زهرا و یا آبیک از جمله این فرصتها است. با توجه به فساد پذیری محصولات کشاورزی احداث واحدهای صنایع تکمیلی و بسته بندی با استفاده از تکنولوژی و روش¬های نوین و بازار پسند زمینه-های گسترده ای برای سرمایه گذاری فراهم می آورد. احداث واحدهای فرآوری و بسته بندی زیتون و انار در منطقه طارم، انگور، گوجه فرنگی و سایر محصولات جالیزی در منطقه تاکستان، تخم مرغ در منطقه آبیک، گیاهان دارویی و ... از دیگر اولویتهای سرمایه گذاری استان است که موجب افزایش قابلیت انبارداری، ذخیره سازی، حمل و نقل و جابجایی آسان و سالم در کنار حفظ کیفیت، جلوگیری از هدر رفت محصولات تولیدی و ایجاد ارزش افزوده بالاتر خواهد شد. ایجاد صنایع بسته بندی و فرآوری محصولات پروتئینی و لبنی نیز با توجه به وجود تعداد زیاد واحدهای پرورش دام و طیور در استان مورد توجه مسئولان استانی می باشد. به طور کلی به علت موقعیت جغرافیایی استان به عنوان کریدور حمل و نقل کشور، این استان مکان مناسبی برای ایجاد صنایع مرتبط با محصولات کشاورزی است. در شیلات نیز وجود رودخانه¬های متعدد بویژه رودخانه شاهرود زمینه مناسبی برای ایجاد سایت تولید ماهیان گرم آبی و سرد- آبی فراهم نموده است.

بخش گردشگری

با توجه به قابلیتها و توانمندیهای گردشگری استان احداث اماکن اقامتی، هتل و رستوران ها در کلاس های مختلف از اولویتهای سرمایه گذاری این استان می باشد. قرار داشتن استان در مسیرهای مهم ارتباطی کشور و عبور حجم بزرگی از مسافران در ایام مختلف سال از این استان احداث مجتمع های خدماتی بین راهی با قابلیت ارائه خدمات در سطح گردشگران داخلی و خارجی را امکانپذیر می سازد. وجود 17 منطقه نمونه گردشگری در استان و قابلیتها و پتانسیل های بالقوه در زمینه ورزش های کوهستانی و ورزش های آبی در رودخانه های شاهرود، دریاچه اوان و ... نیز لزوم احداث مجتمع های تفریحی، گردشگری و خدماتی در این مناطق را بوجود می آورد.

جاذبه هاي طبيعي

استان قزوین دارای زمستانهای سرد و تابستانهای خنک است. چندگانگي طبيعت استان كه تحت تاثير توپوگرافي خاص و مجاورت با نواحي مرتفع شمالي و غربي (كه به شكل‌گيري سيستم شبه آلپاين انجاميده) و آب و هواي گرم مركزي ايران سيمايي گونه‌گون يافته است و تنوع زيستي گياهي و جانوري چشم گيري را به وجود آورده كه براي اكوتوريست‌ها و دوستداران طبيعت همواره جذاب تلقي مي‌شود. ديدار سرچشمه هاي جوشان و زيباي نينه رود و خارود در رودبار شهرستان موجي از شادابي و نشاط را در دل گردشگران ايجاد مي‌كند و صحراي آتشناك و تفتيده بوئين زهرا، نگاه را به افق‌هاي دور از دسترس پيوند مي‌دهد. آبشارهاي شورانگيز گرما رود الموت، منصور آوج و ماهين طارم شكوه تواضع و فروتني را عينيت مي بخشند و صخره‌هاي آسمان ساي بزكش اوان و دربند اندج غرور و سربلندي را در جان‌ها بر مي‌انگيزند گستره آبي آبگيرهاي دريابك در شمال قزوين رودك بوئين زهرا و دريابك آوج آيينه اي از آسمان را پيش روي رهگذران خسته مي‌نهند عقاب طلايي الموت، هوبره دشت ا... آباد آهوي تيزتك باشگل، بزكوهي خشچال، طرقه بنفش آبيك، پلنگ رودبار شهرستان هم نفس با ديگر موجودات زنده ، الفباي حيات را هجي مي كنند و حق زندگي را يادآور مي شوند.

زيارتگاه ها

وجود بقاع متبرکه موجب پیدایش کانون¬های مذهبی و معنوی در این استان و تحریک فعالیتهای گردشگری شده است. امامزاده حسين، پيغمبريه، آمنه خاتون، امامزاده اسماعيل، امامزاده اباذر، امامزاده عبدالله فارسجين، امامزاده كمال حيدريه، امامزاده علي شكرناب، زبيده خاتون، امامزاده ولي ضيا آباد و زيارتگاه هفت صندوق از جمله زیارتگاههای این استان هستند.

آثار باستاني و تاريخي

در روند شكل گيري معماري قزوين، باورهاي ديني نقش اساسي داشته است. اين شهر به دليل موقعيت خاص جغرافيايي و سياسي، از تنوع معماري ايراني به لحاظ شكل و كالبد برخوردار است. از قديمي ترين بناهاي تاريخي استان، مجموعه تاريخي شميران است. تاريخ ساخت تعدادي از ابنيه اين مجموعه، به دوران قبل از اسلام باز مي گردد. ميمون قلعه، قلعه الموت، قلعه لمبسر و ... از جمله بناهايي هستند كه درقرن هاي اوليه ظهور اسلام در اين منطقه شكل گرفتند. در اوج ظرافت معماري ايران در دوره سلجوقيان در قزوين نيز آثار ارزشمندي ساخته شد؛ برج هاي دوگانه خرقان و تكميل قسمت هايي از مسجد جامع قزوين از آثار اين دوره است.

فراواني و گستردگي بناهاي تاريخي، استان قزوين را به صورت موزه اي ارزشمند و بزرگ درآورده است. مسجدهای قدیمی با ارزش های معماری و تاریخی بالا، مدرسه های مهم و تاریخی و بازارهای پر رونق با انبوه اجناس و صنایع دستی، حمام ها و آب انبارهای قدیمی، تپه های متعدد باستانی که نشان از تمدن باستانی منطقه دارد، شهرها، دهستان ها و روستاهای قدیمی با ارزش بالای طبیعی و تاریخی، کاروانسراهای خاص دوره صفوی، قلعه های نظامی و مسکونی تاریخی، پلها و بندهای تاریخی و ده ها اثر قابل توجه دیگر که هر یک از آنها قادر است ساعت ها بازدید کننده را سرگرم نموده و تاریخ و تمدن این منطقه را به رخ بکشد.

گمرک استان

استان قزوین به لحاظ صنعتی بودن و قرار گرفتن در مسیر ترانزیت کشور از گمرک فعالی نیز برخوردار است. گمرک این استان واقع در شهر صنعتی البرز در فاصله 20 کیلومتری شهرستان قزوین و همجوار شرکهای صنعتی لیا، کاسپین و ضیاءآباد تاکستان مستقر بوده و شرکت انبارهای عمومی البرز نیز بصورت سازمانی مجزا مسئولیت تحویل، حفاظت، تخلیه و بارگیری و انبارداری کالاها را بر عهده دارد و مالکیت ساختمان اداری گمرک و انبارها و تجهیزات متعلق به شرکت مذکور می باشد.

دی ان ان